Dara Antik Kenti

Antik kentArtuklu, MardinSon güncelleme: 21 Ekim 2026

Dara Antik Kenti, Mardin'in 30 kilometre güneydoğusunda, Artuklu ilçesine bağlı Dara köyünde yer alan, büyük bölümü kayaya oyulmuş bir Doğu Roma kale kentidir. Sasani sınırının hemen yanında garnizon kenti olarak 505 yılında kurulduğu sanılıyor; antik adı Anastasiopolis'tir. Sur yapıları yaklaşık 4 kilometrelik bir alana yayılır; kilise, çarşı, zindan, tophane, mahsen ve su bendi kalıntıları bugün de görülebiliyor. Kent, Mezopotamya ovası ile Tur-Abdin Dağları'nın birleştiği yerde, üç tepe üzerine kurulmuştur.

Kayaya oyulmuş çok katlı mezar cepheleri — kulturportali.gov.tr · Kaynak

Gün batımında kaya mezarları arasından geçen yol — mardin.bel.tr · Kaynak

Işıklandırılmış sütunlu yeraltı sarnıcı — mardin.bel.tr · Kaynak

Işıklandırılmış yeraltı salonu — kulturportali.gov.tr · Kaynak

Kayalık alanda yükselen taş kemer — kulturportali.gov.tr · Kaynak

Kayaya oyulmuş kemerli kanallar — kulturportali.gov.tr · Kaynak

Kayalık vadi ve taş yapılar — mardin.bel.tr · Kaynak

Gün batımında kubbeli taş yapı — mardin.bel.tr · Kaynak

Toprağa oyulmuş mezarlar ve kaya cepheleri — mardin.bel.tr · Kaynak

Yamaca oyulmuş kaya mezarları — kulturportali.gov.tr · Kaynak

Taş döşeli cadde ve kalıntılar — kulturportali.gov.tr · Kaynak

Taş kemerin altından geçen atlı — mardin.bel.tr · Kaynak

Kentin hikâyesi

Kent, Roma'nın Mezopotamya'daki askeri valisinin merkezi oldu ve Pers sınırına yalnızca 5 kilometre uzaklıktaydı. I. Justinianus kenti kapsamlı biçimde onartıp adını Iustiniana Nova olarak değiştirdi; iç surlar yeni bir katla yaklaşık 20 metreye yükseltildi, kuleler üç katlı ve yaklaşık 35 metre yapılıp çevreye suyla dolu bir hendek kazıldı. Aynı dönemde Kordes Nehri bir kanalla kente yönlendirildi ve sel tehlikesine karşı, türünün bilinen en eski örneklerinden biri sayılan bir kemer baraj inşa edildi. Kent 573-574'te I. Hüsrev komutasındaki Persler tarafından kuşatılıp ele geçirildi; 604-05 yıllarında ise dokuz ay süren bir kuşatmanın ardından II. Hüsrev'in eline geçti. 639'da Arap Müslümanların fethinden sonra askeri önemini yitirdi ve zamanla terk edildi; sonraki yüzyıllarda Emevi, Abbasi ve 15. yüzyılda Osmanlı hâkimiyetine girdi.

Gezilirken görülecekler

Kentin su haznesi maksem, ana kayaya oyulmuş on hücre-odadan oluşur; her hücre 50 metre uzunluğunda, 4 metre genişliğinde ve 18 metre yüksekliğindedir, toplam kapasite yaklaşık 14.500 m³'tür. Güney kapısından kuzeye, Dara Deresi kıyısı boyunca uzanan geniş agora caddesinde yapılan kazılarda 20'ye yakın dükkân ve atölye ile Roma döneminden kalma 1500 yıllık içme suyu sistemi ortaya çıkarıldı. Kenti biri iç biri dış olmak üzere iki ayrı sur halkası çevreler; bu halkalar üzerinde toplam 28 kule ve hendekler bulunur. İç kale, kentin kuzeyinde 50 metre yüksekliğindeki tepenin üst düzlüğündedir. Dara Deresi üzerinde dört köprü vardır: üçü şehrin içinde, biri güney kapısının dışındadır. Saray kalıntısının yanı sıra kentin altındaki dev sarnıçlar da gezilebilir; bu sarnıçlar hem su ihtiyacı hem savunma için kullanılmıştır.

Kaya mezarları ve taş ocağı

Kentin batısındaki geniş tepeler 6. yüzyıl başında inşaat için taş ocağı olarak kullanılmış, taş kesiminden kalan düzgün cepheler sonradan mezarlık alanına dönüştürülmüştür. Köyün çevresinde, Geç Roma Dönemi'ne tarihlenen ve bugün mağara görünümündeki bu alanlar bir dönem mezar olarak kullanılmıştır. Kaya nekropolündeki en dikkat çekici yapı, tamamen ana kayaya oyulmuş üç katlı mezardır. Galeri mezarın kuzeyindeki anıtsal girişin alınlığında bitkisel süslemelerle birlikte dinsel sahneler işlenmiştir.

Ziyaret bilgileri

Açılış saatleri: Pazartesi kapalı. 08:00-17:00; yaz döneminde 08:30-17:30 (gişe 17:10'da kapanır).
Giriş ücreti: Ücretsiz
Nasıl gidilir: Mardin-Nusaybin yolu üzerindeki Akıncılar Köyü'nden 10 kilometre içeri girilerek ulaşılır; Kültür Portalı'na göre dolmuş seferi yoktur. Adres: Artuklu, Dara Mahallesi, Zından Sokak No:98. Kent, Mardin'in 30 kilometre güneydoğusunda, Artuklu ilçe merkezine yaklaşık 24,6 km kuş uçuşu uzaklıkta ve Nusaybin'in 18 km kuzeybatısındadır.

Bu bilgiler 21 Ekim 2026 tarihinde kaynaklardan derlendi; saat ve ücretler değişebilir, gitmeden önce resmî kaynaktan kontrol edin.